We kunnen nog iets leren van de open debatcultuur der Nederlanders. In het Nieuwe Lagerhuis, het heropgesmukte succesprogramma van de VARA, komt ChristenUnie voorman André Rouvoet aan het woord. Hij is in het Kabinet-Balkenende IV de minister voor Jeugd en Gezin en vicepremier. (Uitzending bekijken) Als belijdend christen gaat hij in debat met een groep allochtone/autochtone nederlanders over opvoedingsproblemen en hoe de overheid zich daarin moet opstellen: repressief? Of een meer geïntegreerd beleid met niet alleen oog voor de jongeren zelf maar ook voor hun omgeving, in het bijzonder het gezin. C’axent lijkt me hier met zijn beginstelling de goede kant op te gaan:

“De ouders zijn de eerste verantwoordelijken voor de opvoeding van hun
kinderen. De overheid kan hen hierbij helpen met allerlei
opvoedingsondersteunende maatregelen.”

Ik had graag deze laatste suggestie uitgewerkt zien. Het is niet alleen de ouders vrijstellen tot meer tijd voor de kinderen maar ook helpen in een zoeken naar een goed opvoedingstraject. De overheid moet zeker niet de Nanny gaan spelen maar ouders schreeuwen om hulp in het opvoedingsproces. Hoe kan een beweging die geënt is op het Evangelie van Christus een meerwaarde bieden voor onze maatschappij waar ouders soms met de handen in het haar hun kinderen zien wegglijden richting stuurloosheid?

Blogged with Flo

Luc Borkes

Indien de oude term ‘huishoudkunde’ op een hedendaagse manier mag ingevuld worden, zal het zijn via een ‘participatieve’ opbouw van de samenleving, net zoals de gezinnen ook meer participatief geworden zijn. Dit vraagt dat er zoveel als mogelijk ruimtes en mogelijkheden  zijn om deel te nemen in de samenleving, om te ondernemen. Op die wijze wordt participatie een werkelijkheid. Participatie steunt op een volwassen mensbeeld dat verantwoordelijkheid en bereidheid tot samenwerking stimuleert. Participatie in de onderneming is sedert WO2 een terugkerend thema. 

De ‘broederlijke’ samenleving moet geen halt houden aan de grenzen van de eigen natie, maar is een universeel menselijk gebeuren. Op internationaal vlak zijn modellen van samenwerking mogelijk, waarbij men de anderen niet vooreerst ziet als een bedreiging, maar als een uitnodiging tot ontmoeting en tot samenwerking.

Eddy Lagae

In economische middens is de parabel van de talenten (Mt 25) overbekend. Deze parabel spoort aan om zijn plaats in de samenleving in te nemen en zijn talenten te gebruiken. Mensen daartoe aanzetten zonder voldoende mogelijkheden aan te reiken, is niet fair. Wat is er nodig opdat mensen op een goede manier hun talenten ontwikkelen en met vertrouwen een rol in de samenleving opnemen? Wat is de taak van de mensen zelf, wat is de taak van de samenleving? Zijn er hierbij aspecten die onder de verantwoordelijkheid van de federale overheid vallen?

Op het eerste zicht staat de parabel van de werkers van het elfde uur (Mt 20) in contrast. De titel reeds suggereert dat de werkers van de vroegere uren in de schaduw raken. Maar in combinatie met de voorgaande parabel kan deze parabel een bezinning stofferen over de sociale zekerheid. De combinatie van beide parabels behoedt enerzijds voor een verabsoluteren van de individuele prestaties en anderzijds voor een complete veronachtzaming hiervan. De sociale zekerheid is een vorm van maatschappelijke solidariteit, waarbij financiële middelen verdeeld worden over ‘alle’ leden van de samenleving en dit over de tijd heen, met als basisvoorwaarde dat allen ook naar vermogen bijdragen tot de opbouw van de te verdelen koek.
Enkele actuele aandachtspunten hierbij:

• de positie van de ‘ouderen’ in de ondernemingen als volwaardige partners in het economisch en maatschappelijk proces

• de grote werkloosheid van allochtone jongeren terwijl zij voor een groot stuk de sociale zekerheid en de economische activiteit in de toekomst gaan dragen

• de noden van de jonge gezinnen met kinderen: hoe kunnen ze tijd maken om hun kinderen op te voeden en uit gaan werken – dit tegen de achtergrond dat onze samenleving wel vlot ‘ouderen’ thuis liet in statuten zoals brugpensioen, maar dat niet vlot deed voor de jonge ouders die een belangrijke, ook maatschappelijke, opdracht vervullen in de opvoeding van de kinderen

De parabel van de rijke man en Lazarus (Lc 16) bevat een uitnodiging om niet blind te zijn voor armoede in de eigen samenleving en voor de eigen verantwoordelijkheid naar de armen toe. De bestrijding van de armoede is zeker een opdracht voor de sociale zekerheid, maar het is ook een opdracht voor wie tewerkstelt, voor wie huizen verhuurt, voor wie gezondheidszorg beheert, voor wie onderwijs organiseert, ten slotte voor iedere burger die iets te delen heeft. Deze parabel doet alweer niet de parabel van de talenten teniet.

Uit de bijbel spreekt een grote waardering van de arbeid, wat wel mag gezegd worden omdat in de Griekse samenleving de waardering hiervoor niet zo verspreid was. Dit klinkt goed in het kader van de actieve welvaartsstaat. De bijbel bevat waarschuwingen om zich niet te vergalopperen in de arbeid: het sabbatgebod staat symbool voor het streven naar een humane omgang met de arbeid. Op vandaag mag daaraan toegevoegd worden: ook een humane omgang met de vrije tijd, want deze dreigt overdruk te worden voor wie verleid wordt om toch maar zoveel mogelijk te ondernemen tijdens deze tijd. Hier ook is een gezonde keuze belangrijk, wat nu eenmaal de bevoegdheid van de wetgever overstijgt.

Eddy Lagae

Een ander aandachtspunt is een gezonde relativering van het begrip welvaartsstaat. Meer en meer mag gezegd worden dat welvaart en welzijn samen-sporen als de personen daar zelf ook een keuze voor maken. Het levensgeluk bestaat zeker en vast uit een stuk welvaart maar ook uit een keuze om gelukkig te zijn, om te delen met anderen, om te genieten van het leven, om verantwoordelijkheid op te nemen.

Wat ruimer gesteld: de overheid heeft als eerste taak een wetgevend kader op te stellen waarbinnen ondernemingen en personen op een verantwoorde wijze ondernemen en initiatieven nemen. Dit wetgevende kader wordt in vrij grote mate bepaald door de federale overheid.

Eddy Lagae

Eddy Lagae is professor economie, moraal en politieke en sociale theorieën aan het Grootseminarie in Brugge. De komende week zal hij in verschillende onderdelen stof tot nadenken geven door het economisch-politieke vraagstuk te benaderen vanuit christelijke inspiratie.

België en vrijwel de gehele westerse wereld leeft, als je het goed beschouwt, in een merkwaardige spagaat. Sinds we de universele Verklaring van de rechten van de Mens hebben lijkt het of er een internationaal kader is geschapen waar een normaal mens zich min of meer veilig kan voelen. We mogen elkaar niet zomaar doodschieten, en zo nog wat beginselen die voor die tijd vooral door de godsdienst in het publieke denken waren terecht gekomen, en in nationale wetgeving, maar nu zou de ganse wereld uit de voeten moeten kunnen met een manifest waar verreweg de meeste landen van die wereld hun handtekening onder gezet hebben. Maar de inkt van de tekst was nog niet droog of de jaren zestig braken aan en een hele boel heilige huisjes van de fifties gingen omver. Zo ook het verbod op het doden van ongeboren menselijk leven.

En nu, enkele decennia later worden we, al een beetje gewend aan de legalisering van abortus en euthanasie, geconfronteerd met de vraag waaneer we eigenlijk over menselijk, en dus beschermwaardig leven kunnen spreken. In het kader van de inmiddels ingeburgerde medisch begeleide voortplanting of ‘in vitro fertilisatie’ spreken we maar al te gemakkelijk over ‘een klompje cellen’, terwijl iedereen kan weten dat dit klompje cellen niets minder is dan een menselijk wezentje ergens in de vroegste stadia van zijn of haar (ook dat ligt al vast) embryonale ontwikkeling.

De beroemde Franse geneticus Jerôme Lejeune, een goede vriend van de pools paus Johannes Paulus II en ontdekker van de genetische oorzaak van het Downsyndroom (mongolisme), liet er geen twijfel over bestaan: die bevruchte eicel heeft het DNA van een mens, niet dat van een visje, of een amfibie, zoals sommigen suggereerden, omdat ze embryonaal-morfologische, dus aan de hand van de uiterlijk vorm, stelden dat dat wezentje ‘nog maar een visje’ was, of althans vergelijkbaar daarmee. En dus kon je het wel doden, of er experimenten op doen.

Biologisch, en dat is mijn opleiding, is er dus geen discussie mogelijk: het gaat om een mens. Er is geen enkele objectief criterium aan de hand waarvan je zou kunnen stellen dat het pas in deze of gene week van de zwangerschap een mens zou worden. Alle grenzen zijn daar diffuus; het leven in zijn embryonale stadium is in een geleidelijk proces op weg naar geboorte. Daar zijn geen duidelijk grenzen aan te duiden.

‘Maar’, roepen er enkelen, ‘het kan nog niet denken of spreken’, ‘het is nog geen subject’, schreef mij onlangs een ethicus uit Nederland. Dat is maar de vraag. Het is wel ‘het product van een relationele handeling’ verricht door een man en een vrouw, in de regel een koppel dat samen de liefde bedrijft, niet alleen in fysische zin, ook relationeel. Dus is er een ouder-kind-relatie, ook al is het nog maar een klompje cellen. Want ‘de daad’ had niet tot doel een aapje of een tor te genereren.

‘Maar misschien wilde ze wel helemaal geen kindje; ze waren gewoon aan het vrijen, en ja.. van het een komt het ander.’ OK, dat zou mij theoretisch ook kunnen overkomen, maar dan kan ik nog heel goed weten dat die daad uiteindelijk niet alleen maar bedoeld is, biologisch gezien, als een pleziertje, maar als een ‘procreatieve’ daad, een voortplantingsdaad. Want de mond is om te eten, de neus om te ruiken, en de … om te … , vult u zelf maar in. Dus in de daad, en de beslissing ertoe (niemand heeft je e toch toe gedwongen, je was er zelf bij!) ligt toch dat levensproject besloten, ook als je het eigenlijk niet wilde, dat daar een kindje van zou kunnen komen. En geen visje of zo. Dus moet je beter nadenken bij wat je doet, en als je dat niet gedaan hebt, misschien gewoon maar de consequenties van je daad aanvaarden.

‘En als je verkracht wordt, dan?’ Moet je op een wandaad als verkrachting nog een andere stapelen: de moord op een volstrekt onschuldig aan zijn of haar bestaan zijnd menselijk wezentj?

‘Wanneer krijgt het embryo zijn ziel’ vraagt een theologisch-filosofisch geïnteresseerde in de zaal. Om te beginnen moeten we de menselijke ziel natuurlijk niet verwarren met een of ander orgaan. Je kan het dus niet zien onder een microscoop, of bij de echo. Een wetenschappelijk bewijs voor de stelling ‘Vanaf het moment van de samensmelting van ei- en zaadcel’ is dus niet zomaar te geven. Net zo min als voor de gedachte ‘Van zodra de hersenen gevormd zijn’. Er zijn wetenschapsfilosofen die stellen dat vanaf het moment dat de menselijke zaad- en eicel samengesmolten zijn, en het DNA gecombineerd wordt in de bevruchte eicel, je moet aannemen dat er ook sprake is van de ‘animatie’, de bezieling van dat biologische schepseltje. Ik voel veel voor dat standpunt, maar zou ook zeggen: wat maakt het uit? Een mens is geschapen voor de eeuwigheid, niet alleen maar voor die 75-80 jaar op deze planeet. Wat van hem rest, na zijn biologisch einde, is de ziel, als het een beetje meezit bij God. We moeten er ernstig rekening mee houden dat die geestelijk kant van het menselijk wezen er vanaf het eerste begin is. Dus eens te meer reden om te zeggen ‘handen af, koesteren en vertroetelen, en niet aborteren’. Want de consequentie van ons manipuleren rijkt tot over de grens van de dood. Ook voor het menselijk embryo. Onze daden het consequenties voor der eeuwigheid, in het licht van God.

De rechten van de mens sluiten de bescherming van het menselijk leven in. Maar met de ‘sixties’ heeft het westen daar flink wat water bij de wijn gedaan, en een uitzondering gemaakt voor het menslijk leven in zijn meest kwetsbare stadium, dat van de eerste zoveel weken van de zwangerschap. En aan het einde van je leven, ben je je leven ook niet meer zeker, bijvoorbeeld als je in een diepe coma raakt.

Het westen, dus ook België en Vlaanderen, meet met twee maten, en zal daar vroeg of laat een keer eerlijk over moeten worden. Dat zal deze legislatuur niet meer lukken, en de volgebnde ook niet. Maar in Nederland, misschhien wel het meest geseculariseerde land van Europa, is een tegenbeweging opgekomen, in de vorm van de Christen-Unie in het nieuwe kabinet. Maar ook de bisschop van Namen heeft enorm van adhesiebetuigingen gekregen naar aanleiding van zijn woorden over homoseksualiteit, ook zo’n heikel onderwerp. Dus we zouden het nog best mee kunnen maken dat ook een land als België weer kiest voor meer embryovriendelijke wetten. Laat C’axent daar in elk geval een goede aanzet voor geven.

Vincent Kemme

Een ‘klein’ detail: in de wet wordt er geen leeftijd vermeld, in de praktijk houdt dit in dat een minderjarige het recht heeft zonder medeweten van de ouders de beslissing te maken (!). Dit lijkt me een vrij onlogische beslissing. Politici en rechters gaan er steeds vanuit dat een minderjarige minder snel toerekeningsvatbaar is dan een volwassene, en dat deze nog niet in staat is alle beslissingen op een verantwoorde, doordachte manier te nemen. Wanneer het echter gaat om het beslissen over een leven wordt hier geen rekening mee gehouden.

Verder vraag ik me af waarom de wet de partner volledig buiten beschouwing laat. In het geval van verkrachting, of wanneer men echt niet weet wie de mogelijke vader is kan ik me hier iets bij voorstellen, maar dit zijn eerder de uitzonderingen. Waarom bijvoorbeeld deze wet al niet aanpassen door te stellen dat bij getrouwde vrouwen de huwelijkspartner op de hoogte moet zijn? Of zou dit maken dat er weer teveel abortussen in de illegaliteit uitgevoerd gaan worden?

Wanneer we kijken naar de cijfers valt het op dat abortussen vooral voorkomen bij vrouwen tussen de 20 en de 30 jaar (met een piek tussen 20 en 25), gevolgd door vrouwen tussen 30 en 40 jaar*. C’axent pleit voor een goede ondersteuning voor moeders die hun kind wensen te houden. Concreet houdt dit mijns inziens in dat er ernstig onderzoek moet gedaan worden naar maatregelen die aangepast zijn aan de levensfase waarin de vrouw zich bevindt. Ook dienen vrouwen op voorhand op de hoogte te zijn van de steun die ze kunnen krijgen. Wanneer men immers een abortus overweegt, gaat dit vaak gepaard met de nodige schaamte en zal men op dat moment misschien minder snel de vraag durven stellen naar alternatieven.

In aanvulling hierop zou ik dit opiniestukje graag afsluiten met een bekentenis. Wanneer ik nadenk over mijn eigen houding ten opzichte van abortus, dan moet ik toegeven dat ik vaak erg hard was in mijn oordelen over vrouwen die deze beslissing maken en over de medici die hen hierbij helpen. Als ik eerlijk ben moet ik toegeven dat ik misschien wel tien keer meer energie heb gestoken in het oordelen, dan in het bidden voor of het aanbieden van hulp op een andere manier. De gedachte doet me verdriet, niet alleen om mijn eigen oppervlakkigheid, maar ook omdat dit het beeld is dat wij, als christenen, zo vaak uitdragen in onze maatschappij: we zijn tegen abortus, tegen homoseksualiteit, tegen…. (vul zelf maar in). Jezus nam zelf ook geen blad voor de mond wanneer Hij het ergens niet mee eens was, maar keer op keer toonde Hij ook Zijn liefde, en wanneer puntje bij paaltje kwam gaf Hij zelfs Zijn leven om ons vergeving te schenken. Dit is de boodschap die mijn hart sneller doet kloppen. Ik ben dan ook erg blij dat ook C’axent op een positieve manier wil bijdragen aan onze maatschappij.

Homepage sensoa: http://www.cgso.be

Homepage abortuscentra Vlaanderen : http://www.abortuscentra-vlaanderen.be

Over de vraag vanaf welk punt we kunnen spreken van een nieuw leven bestaan vele, uiteenlopende theorieën. Een interessante vraag, niet zelden gesteld in de hoop een antwoord te krijgen op een heel andere vraag, nl. tot wanneer wij het recht hebben een einde te maken aan dit leven (in wording?).

Een vraag ook waar we wellicht nooit een sluitend antwoord op zullen kunnen geven.. Vincent Kemme zal hier heel binnenkort een uitgebreider stukje schrijven over dit geladen onderwerp. Ik hou het graag bij een enkele vraag*:

Stel je voor dat je, samen met je beste vriend, gaat jagen in het bos. Plots hoor je het geluid van een groot dier. Je draait je om en ziet iets bewegen op de plek waar een paar minuten eerder je vriend tussen de struiken verdween. De roem zal groot zijn wanneer je thuis komt met een prachtig everzwijn, of misschien zal het wel genoeg zijn om je kinderen en vrouw te eten te geven… Schiet je?

Het antwoord op deze vraag geeft aan of je al dan niet bereid bent het risico te nemen iemand te vermoorden omwille van iets anders. Het vraagstuk rond abortus draait mijns inziens om dezelfde vraag.

Net omdat we, volgens mij, te kampen hebben met een onzekerheid rond het begin van het leven, is het extra belangrijk maatregelen te nemen om ongewenste zwangerschappen (in elk stadium) te voorkomen. Een degelijke voorlichting is uiteraard een eerste stap. Ik heb de indruk dat hier de laatste jaren forse vooruitgang is geboekt. Toch is en blijft het jammer dat in heel wat voorlichtingslessen voornamelijk aandacht is voor anticonceptiemiddelen, SOA’s, e.d. en dat er veel minder gewezen wordt op het belang van seks binnen een stabiele, duurzame relatie.

Verder vond ik het behoorlijk shockerend op de site van de abortuscentra in Vlaanderen te lezen dat de noodpil (ook wel Morning After pil genoemd) er vernoemd wordt bij de anticonceptiemiddelen, en meerbepaald als te nemen pilletje wanneer je ‘de pil’ vergeten bent in te nemen.

In het zevenpuntenpakket van C’axent lezen we dat ze zich vragen stellen bij het vrij verstrekken van condooms. Dit leidt immers af van het doel jongeren te stimuleren met seksuele betrekkingen te wachten tot het huwelijk. Verder geeft dit een schijnzekerheid tegen ongewenste zwangerschap en soa’s. In het kader van abortus durf ik deze stelling wel in vraag te stellen. Het is immers nog steeds beter zwangerschappen te voorkomen, dan ze af te breken. In het kader van deze vraag is het ook niet onbelangrijk te vermelden dat het goedkoper is een abortus uit te laten voeren (dit kan al voor het remgeld, 2 x 1,39€) dan voorbehoedsmiddelen te gebruiken… Misschien een goede start voor een debat?

* hoewel ik er een eigen versie van heb gemaakt ontleen ik het idee aan Rae, auteur van het boek Moral Choices:RAE, S.B., Moral Choices – An Introduction to Ethics 2nd ed. (
Grand Rapids: Zondervan,2000), 281 p.)Homepage sensoa: http://www.cgso.be

Homepage abortuscentra Vlaanderen : http://www.abortuscentra-vlaanderen.be

Ik ben niet Rooms Katholiek maar ik werd herinnerd aan de inhoud van Paus Benedictus XVI zijn toespraak aan de massa jongeren die afreisden naar de WJD Keulen ’05 (lees zijn toespraak hier). Al die jonge ‘aandeelhouders’ van het christelijk geloof hoorden het goed: De mens-wording van Jezus (ook wel ‘incarnatie’ genoemd) zette de betekenis van het begrip ‘macht’ op zijn kop. Arm geboren worden (de kribbe) en sterven aan een kruis (Pasen is nooit ver weg) als een alternatief voor een macht die zijn pax romana afdwong met zwaard.

Hoe Jezus omging met zijn macht, zo wil ik aan jongerenwerk doen. Hij gebruikte zijn macht om heel dicht bij ons te komen. In onze buurt heeft Hij intrek genomen. Een politieke beweging met een accent op de C evenzo. Toegegeven, in het overzicht verwoordt c’axent het vooral via een moreel-ethische bezorgdheid. Maar die bezorgdheid vertrekt vanuit die menswording van Jezus. Om het even plat politiek te vertalen: het huisbezoek van Jezus. Maar niet zomaar een huisbezoek. Een huisbezoek dat achter de gesloten deuren van de menselijke geest en het complex hart op zoek gaat naar waar het fout kan lopen. Tja, waar loopt het zoal fout? Marc Elchardus aan het woord.

“Etnocentrisme – een vertoog dat negatieve houdingen promoot tegenover buitenstaanders en een positieve houding tegenover de eigen groep – heeft blijkbaar een plaats verworven in het waardepatroon van de laagopgeleide, mannelijke of niet erg levensbeschouwelijk geïnteresseerde jongeren. Jongeren die op zoek zijn, of zich niet erg interesseren in zingeving zijn makkelijker vatbaar voor een etnocentrich vertoog.”° pag. 258

Jammer genoeg dat er verder in dit onderzoek van het Jeugdonderzoeks Platform (JOP) weinig aandacht was voor de zingeving, laat staan geloofsbeleving, bij de jongeren°°. Maar, en dit vond ik wel opvallend, Elchardus durft het aan een link te leggen tussen ‘conviction’ (overtuiging) en ‘conduct’ (gedrag) en de rol van zingeving binnen deze dynamiek.

Wat vinden de lezers van deze blog hiervan? Heeft zingeving een positief effect, en ja, in welke zin onderscheidt christelijke zingeving van andere vormen? Wat zou hiervan de meerwaarde zijn en kan dit politiek vertaald worden?

Filip

www.filipdecavel.be

° Jongeren in cijfers. Bevindingen uit de JOP-monitor 1, Nicole Vettenburg, Mark Elchardus & Lode Walgrave (Red.) is verschenen bij uitgeverij Lannoo Campus, 2007.

°° Lees ook het Technisch Verslag (pdf van 1 MB) van de JOP-monitor om een inzicht te krijgen in de verhoudingen tussen de verschillende typen gelovigen en niet-gelovigen.